عوارض اسکن قلب برای بیمار و اطرافیان| 4 عارضه مهم اسکن قلب

آخرین به‌روزرسانی در 2026-02-10 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

وقتی پزشک انجام اسکن قلب را توصیه می‌کند، بسیاری از بیماران و خانواده‌ها اولین سوالی که می‌پرسند این است: «آیا اسکن قلب عوارض دارد؟» یا حتی می‌گویند: «آیا اسکن قلب هسته‌ای خطرناک است؟». طبیعی است که نگرانی درباره عوارض اسکن قلب برای بیمار و حتی عوارض اسکن قلب برای اطرافیان وجود داشته باشد؛ مخصوصاً وقتی صحبت از مواد رادیواکتیو و تابش هسته‌ای مطرح می‌شود.

واقعیت این است که اسکن قلب یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای بررسی عملکرد قلب و عروق است و در کنار تمام فوایدش، ممکن است سوالات و ابهاماتی درباره ایمنی آن پیش بیاید. در این مقاله به زبان ساده و علمی بررسی می‌کنیم که اسکن قلب دقیقاً چیست، چه عوارضی دارد و آیا خطری برای بیمار یا اطرافیانش ایجاد می‌کند یا خیر.

اگر شما یا یکی از عزیزانتان قرار است اسکن قلب انجام دهید و به دنبال یک مرکز معتبر هستید، می‌توانید با کلینیک تخصصی ویستان تماس بگیرید تا مشاوره کامل و دقیق درباره روند و عوارض احتمالی دریافت کنید.

اسکن قلب چیست و چه کاربردی دارد؟

اسکن قلب یا اسکن هسته‌ای قلب (Nuclear Cardiac Scan) یک روش تصویربرداری پزشکی است که با کمک مقدار کمی ماده رادیواکتیو و دوربین‌های مخصوص، وضعیت جریان خون و عملکرد عضله قلب را بررسی می‌کند. این روش به پزشکان کمک می‌کند تا بفهمند:

• آیا خون‌رسانی به قلب کافی است یا خیر؟
• آیا رگ‌های کرونری گرفتگی یا تنگی دارند؟
• آیا بخشی از عضله قلب آسیب دیده یا دچار سکته قلبی شده است؟
• قدرت پمپاژ قلب در چه وضعیتی است؟

معمولاً اسکن قلب در شرایطی تجویز می‌شود که آزمایش‌های ساده‌تر مثل نوار قلب یا اکوکاردیوگرافی پاسخ روشنی نداده‌اند.

کاربردهای اصلی اسکن قلب

• تشخیص بیماری عروق کرونری (گرفتگی رگ‌های قلب)
• بررسی شدت و وسعت سکته قلبی در بیمارانی که قبلاً دچار حمله قلبی شده‌اند
• بررسی توانایی قلب برای پمپاژ خون پیش از عمل جراحی یا درمان‌های سنگین
• کنترل نتیجه درمان در بیمارانی که دارو مصرف می‌کنند یا تحت عمل جراحی قلب قرار گرفته‌اند

آیا اسکن قلب هسته‌ای خطرناک است؟

یکی از سوالاتی که بیماران همیشه از پزشک می‌پرسند این است: «آیا اسکن قلب هسته‌ای خطرناک است؟» یا «این ماده رادیواکتیو به بدن آسیب نمی‌زند؟». نگرانی کاملاً طبیعی است؛ چون نام «هسته‌ای» همیشه با ترس از تشعشع و سرطان همراه می‌شود.

اما واقعیت این است که:

مقدار تشعشع بسیار کم است

• در اسکن قلب، از مواد رادیواکتیوی با دوز بسیار پایین استفاده می‌شود.
• این مقدار تقریباً برابر یا حتی کمتر از مقدار اشعه‌ای است که در یک عکس‌برداری سی‌تی اسکن یا پرواز طولانی‌مدت هوایی دریافت می‌کنید.

بدن ماده را دفع می‌کند

• ماده رادیواکتیو در بدن تجمع پیدا نمی‌کند و طی چند ساعت تا حداکثر چند روز، از طریق ادرار و مدفوع دفع می‌شود.
• به همین دلیل اثرات بلندمدت ندارد.

ایمنی تایید شده

• سازمان‌های معتبر پزشکی دنیا مثل انجمن قلب آمریکا (AHA) و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، اسکن قلب را یک روش ایمن تشخیصی معرفی کرده‌اند.
• اگر خطر جدی وجود داشت، هرگز برای بیماران توصیه نمی‌شد.

چه کسانی باید احتیاط کنند؟

• زنان باردار (به دلیل حساسیت جنین) بررسی زایمان سزارین و طبیعی
• مادران شیرده (به‌طور موقت باید فاصله شیردهی رعایت شود)
• افرادی با مشکلات کلیوی یا حساسیت‌های دارویی خاص

عوارض اسکن قلب برای بیمار

ابتدا خیال شما را راحت کنیم که عوارض اسکن قلب برای بیمار بسیار کم است و امکان رخ دادن هر یک از عوارض شاید 10 درصد باشد. اما همانند هر روش تصویربرداری پزشکی می‌تواند عوارضی برای بیمار ایجاد کند. نکته مهم این است که این عوارض معمولاً خفیف و گذرا هستند، اما آگاهی از آن‌ها باعث می‌شود بیمار با آرامش بیشتری تست را انجام دهد.

• adiation exposure: The test uses ionising radiation, which can increase the risk of cancer over time. However, modern coronary CT machines use low-dose radiation to minimise this risk.
• Contrast dye reactions: Some coronary CT scans involve the use of contrast dye to enhance image clarity. In rare cases, patients may have allergic reactions to the dye or experience kidney problems, particularly if they have pre-existing kidney issues.
• قرار گرفتن در معرض تابش: این آزمایش از تابش یونیزه کننده استفاده می‌کند که می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را در طول زمان افزایش دهد. با این حال، دستگاه‌های سی‌تی‌اسکن کرونری مدرن از تابش با دوز پایین برای به حداقل رساندن این خطر استفاده می‌کنند.
• واکنش به رنگ کنتراست: برخی از اسکن‌های سی‌تی‌اسکن کرونری شامل استفاده از رنگ کنتراست برای افزایش وضوح تصویر هستند. در موارد نادر، بیماران ممکن است واکنش‌های آلرژیک به رنگ داشته باشند یا مشکلات کلیوی را تجربه کنند، به خصوص اگر از قبل مشکلات کلیوی داشته باشند.
• منبع : topdoctors.co.uk

عوارض اسکن قلب مرتبط با ماده رادیواکتیو

• حساسیت یا واکنش آلرژیک خفیف: در موارد نادر ممکن است بیمار دچار خارش، قرمزی پوست یا بثورات خفیف شود.
• احساس گرما یا طعم فلزی در دهان: معمولاً در لحظه تزریق ماده رادیواکتیو اتفاق می‌افتد و سریع برطرف می‌شود.
• افزایش فشار بر کلیه‌ها: چون ماده باید از طریق ادرار دفع شود، بیماران با مشکلات کلیوی باید تحت نظر باشند.

عوارض اسکن قلب ناشی از داروهای استرس قلبی

گاهی برای شبیه‌سازی فعالیت ورزشی، داروهایی تزریق می‌شود که قلب را تحت فشار قرار می‌دهند. این داروها می‌توانند عوارض زیر را ایجاد کنند:

• تپش قلب یا افزایش ضربان
• احساس تنگی نفس یا فشار در قفسه سینه
• سرگیجه یا حالت تهوع
• سردرد یا گرگرفتگی

این علائم معمولاً خفیف بوده و پس از پایان تست برطرف می‌شوند.

عوارض عمومی و نادر اسکن قلب

• افت فشار خون موقت
• بی‌حسی یا درد خفیف در محل تزریق
• احساس خستگی تا چند ساعت بعد از تست

دسته‌بندی عوارض اسکن قلب برای بیمار

نوع عارضه	توضیح	شدت	مدت زمان معمول	نیاز به اقدام خاص
حساسیت به ماده رادیواکتیو	خارش، قرمزی یا بثورات پوستی	بسیار نادر	چند ساعت	مشاوره با پزشک در صورت شدت
احساس گرما یا طعم فلزی	هنگام تزریق ماده رادیواکتیو	خفیف	چند دقیقه	بدون نیاز
تپش قلب / تنگی نفس	ناشی از داروی استرس قلبی	متوسط	حین تست	پزشک تست را کنترل می‌کند
سرگیجه یا تهوع	دارو یا اضطراب بیمار	خفیف	۱–۲ ساعت	استراحت کافی
افت فشار خون موقت	در برخی بیماران حساس	نادر	سریع برطرف می‌شود	کنترل توسط پرسنل
درد یا بی‌حسی محل تزریق	محل ورود سوزن	خفیف	۱–۲ روز	کمپرس سرد در صورت نیاز

کلینیک ویستان و تیم متخصص قلب کودکان و بزرگسالان

اگر شما یا یکی از عزیزانتان قرار است اسکن قلب انجام دهد، انتخاب یک مرکز معتبر و تیم پزشکی حرفه‌ای اهمیت بالایی دارد. کلینیک ویستان با تجهیزات پیشرفته و استانداردهای بین‌المللی آماده ارائه خدمات تخصصی قلب است.

چرا کلینیک ویستان؟

• تجهیزات مدرن و ایمن برای انجام انواع اسکن قلب، از جمله هسته‌ای
• پایش دقیق سلامت بیمار و اطرافیان قبل، حین و بعد از تست
• مشاوره تخصصی برای کاهش عوارض اسکن قلب

معرفی پزشکان متخصص

• دکتر زاکر – متخصص قلب و عروق، با سابقه طولانی در تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی کودکان و بزرگسالان
• دکتر زارع – فوق تخصص قلب کودکان، با مهارت در انجام اسکن‌های دقیق و کاهش عوارض
• دکتر نوروزی – کارشناس ارشد در درمان بیماری‌های پیچیده قلبی و مدیریت مراقبت‌های قبل و بعد از اسکن

خدمات کلینیک ویستان

• تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی با تکنولوژی روز
• انجام اسکن قلب هسته‌ای با کمترین تابش و حداکثر دقت
• مشاوره شخصی برای هر بیمار و خانواده او
• آموزش و راهنمایی در مورد عوارض اسکن قلب برای بیمار و اطرافیان

شعبه سعادت‌آباد (شمال تهران) آدرس: تهران، سعادت‌آباد، ضلع شمال غربی چهارراه سرو (تقاطع پاکنژاد و سرو)، ابتدای نامی پلاک ۱۹، جنب پلیس +۱۰، طبقه بالای داروخانه دکتر داشبلاغی

تلفن تماس: 02182802193

شعبه مرزداران (غرب تهران) آدرس: تهران، اتوبان اشرفی اصفهانی، بلوار مرزداران، بعد از خیابان رضایی‌نژاد و بهار، پلاک ۱۸۴، ساختمان ایمان، طبقه همکف شرقی (پشت داروخانه دکتر ختمی)

تلفن تماس: 02182802239

اگر می‌خواهید اسکن قلب شما ایمن، دقیق و بدون نگرانی از عوارض انجام شود، هم‌اکنون با کلینیک ویستان تماس بگیرید و وقت مشاوره تخصصی رزرو کنید.

عوارض اسکن قلب برای اطرافیان

یکی از پرسش‌های پرتکرار بیماران این است که: «بعد از انجام اسکن قلب، بودن کنار خانواده، مخصوصاً کودکان یا زنان باردار، خطری ندارد؟». از آنجا که در این تست از مقدار کمی ماده رادیواکتیو استفاده می‌شود، منطقی است اطرافیان نگران باشند. اما واقعیت این است که میزان تابش انتقالی از بیمار به دیگران بسیار پایین و اغلب بی‌خطر است. با این حال، در برخی شرایط خاص رعایت احتیاط ضروری است.

چگونگی تأثیر ماده رادیواکتیو بر اطرافیان

• ماده رادیواکتیو در بدن بیمار موقتاً باقی می‌ماند و از طریق ادرار و مدفوع دفع می‌شود.
• تابش آن ضعیف است و فاصله گرفتن حتی به اندازه یک متر میزان تابش دریافتی اطرافیان را به شدت کاهش می‌دهد.
• خطر اصلی برای افراد سالم تقریباً صفر است، اما گروه‌های حساس باید مراقب باشند.

چه کسانی بیشتر در معرض نگرانی هستند؟

• زنان باردار: جنین نسبت به اشعه حتی در مقادیر کم حساس است.
• نوزادان و کودکان خردسال: سلول‌های در حال رشد واکنش بیشتری نشان می‌دهند.
• افراد با بیماری‌های مزمن یا ضعف سیستم ایمنی: مثل بیماران پیوندی یا کسانی که شیمی‌درمانی می‌شوند.

توصیه‌های ایمنی برای بیمار و اطرافیان

• نوشیدن آب فراوان و تخلیه مرتب ادرار برای دفع سریع‌تر ماده.
• اجتناب از تماس نزدیک (مثل بغل کردن یا خوابیدن در کنار کودک یا زن باردار) در ۲۴ ساعت اول.
• شستن دست‌ها پس از دستشویی.
• استفاده مجزا از وسایل شخصی در همان روز (لیوان، حوله).

دسته‌بندی عوارض اسکن قلب برای اطرافیان

گروه در معرض خطر	نوع نگرانی	شدت خطر	مدت زمان توصیه به احتیاط	اقدام پیشگیرانه
زنان باردار	احتمال اثر بر جنین	متوسط	۲۴–۴۸ ساعت	پرهیز از تماس نزدیک، خوابیدن جداگانه
نوزادان و کودکان خردسال	حساسیت بالای سلول‌های در حال رشد	خفیف تا متوسط	۲۴ ساعت	عدم بغل کردن طولانی، فاصله‌گذاری
بیماران با نقص ایمنی	تئوریک (بسیار نادر)	خفیف	۲۴ ساعت	رعایت بهداشت بیشتر و فاصله مناسب
افراد سالم	نگرانی خاصی وجود ندارد	صفر	نیاز ندارد	رفتار عادی

آیا اسکن قلب عوارض طولانی‌مدت دارد؟

یکی از دغدغه‌های بیماران این است که پس از گذشت هفته‌ها یا ماه‌ها، ماده رادیواکتیو باقی‌مانده یا داروهای استفاده‌شده در اسکن قلب اثری منفی بر بدن بگذارند. واقعیت این است که در بیشتر موارد، ماده رادیواکتیو ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت کاملاً از بدن دفع می‌شود و اثری طولانی‌مدت برجای نمی‌گذارد.

باورهای اشتباه رایج

• اشتباه ۱: اسکن قلب باعث سرطان می‌شود.
  مقدار تابش این تست بسیار کمتر از حدی است که بتواند خطری جدی مثل سرطان ایجاد کند. در واقع، تابشی که طی یک اسکن دریافت می‌کنیم کمتر از اشعه‌های طبیعی محیطی طی چند ماه است.
• اشتباه ۲: مواد رادیواکتیو برای همیشه در بدن باقی می‌مانند.
  برخلاف تصور رایج، این مواد عمر کوتاهی دارند و خیلی سریع دفع می‌شوند.
• اشتباه ۳: هر اسکن قلب مساوی با آسیب به اعضای بدن است.
  پزشکان فقط در صورت ضرورت تست را تجویز می‌کنند و نسبت سود به ریسک آن بسیار بالاست.

چه کسانی باید مراقب‌تر باشند؟

• بیماران با سابقه مشکلات کلیوی (چون دفع ماده ممکن است کندتر شود).
• افرادی که در سال چندین بار مجبور به انجام تصویربرداری هسته‌ای می‌شوند.
• کودکان و نوجوانان، چون بافت‌های در حال رشد حساس‌تر هستند.

بررسی عوارض کوتاه‌مدت و دیررس اسکن قلب

نوع عارضه	زمان بروز	توضیح	میزان اهمیت
احساس گرما یا طعم فلزی در عوارض اسکن قلب	فوری (حین تزریق)	گذرا و بی‌خطر	بسیار کم
تهوع یا سرگیجه	کوتاه‌مدت (چند ساعت)	ناشی از دارو یا اضطراب	کم
خستگی عمومی	کوتاه‌مدت (تا یک روز)	به دلیل استرس تست	کم
خطر تجمع رادیواکتیو	دیررس (هفته‌ها)	وجود ندارد، ماده سریع دفع می‌شود	صفر
افزایش ریسک سرطان در عوارض اسکن قلب	دیررس (سال‌ها)	بر اساس شواهد علمی بی‌معنی است	صفر

نکات مهم بعد از اسکن قلب برای کاهش عوارض

بعد از انجام اسکن قلب، رعایت چند نکته ساده می‌تواند هم عوارض کوتاه‌مدت را کاهش دهد و هم روند بهبودی را سریع‌تر کند. در ادامه مهم‌ترین موارد را به صورت ترکیبی از فهرست و توضیح آورده‌ایم:

1. نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از عوارض اسکن قلب

نوشیدن مایعات فراوان در ساعات بعد از اسکن باعث می‌شود ماده رادیواکتیو سریع‌تر از بدن دفع شود. این کار نه تنها تابش باقی‌مانده را کاهش می‌دهد بلکه احتمال بروز تهوع یا خستگی کوتاه‌مدت را هم کم می‌کند.

2. دفع مرتب ادرار

خالی کردن مرتب مثانه به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو و کاهش عوارض اسکن قلب کمک می‌کند. بهتر است بیمار هر چند ساعت یک‌بار دستشویی برود و از نگه داشتن ادرار خودداری کند.

3. استراحت کافی

بعد از تست ممکن است کمی احساس خستگی، سرگیجه یا سردرد خفیف داشته باشید. اختصاص دادن زمان برای استراحت، حتی کوتاه، به بدن فرصت بازیابی می‌دهد و به کاهش این علائم کمک می‌کند.

4. فاصله‌گیری موقت از افراد حساس

کودکان خردسال، زنان باردار و افراد با سیستم ایمنی ضعیف نسبت به تابش حساس‌تر هستند. توصیه می‌شود در ۲۴ ساعت اول پس از اسکن، تماس نزدیک با این افراد محدود شود و در صورت نیاز، فاصله مناسب رعایت شود.

5. رعایت بهداشت شخصی

شستن دست‌ها پس از هر بار دستشویی و استفاده از وسایل شخصی مانند لیوان، حوله و مسواک باعث کاهش هرگونه انتقال ناخواسته ماده رادیواکتیو و در نتیجه کاهش عوارض اسکن قلب می‌شود.

6. مراقبت‌های غذایی و دارویی

مصرف وعده‌های غذایی سبک و ادامه داروهای معمول طبق دستور پزشک اهمیت بالایی دارد. در صورتی که داروی جدید یا مکملی مصرف می‌کنید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا تداخل یا اثر جانبی ایجاد نشود.

10 نفر از کسانی که بیشتر در خطر عوارض اسکن قلب هستند

اسکن قلب یک روش تشخیصی ایمن و دقیق است، اما برخی افراد به دلیل شرایط جسمی یا پزشکی خاص، بیشتر در معرض عوارض اسکن قلب قرار می‌گیرند. شناخت این گروه‌ها به پزشکان و خانواده‌ها کمک می‌کند تا مراقبت‌های ویژه را رعایت کنند و تجربه تست ایمن‌تر شود.

1. بیماران با مشکلات کلیوی

افرادی که نارسایی یا اختلال عملکرد کلیه دارند، ممکن است دفع ماده رادیواکتیو کندتر باشد. این موضوع می‌تواند باعث تجمع موقت ماده و افزایش احتمال بروز خستگی، تهوع و سرگیجه شود.

2. زنان باردار یا شیرده

حتی میزان کم تابش ممکن است برای جنین یا نوزاد حساس باشد. زنان باردار یا شیرده باید پیش از انجام اسکن قلب پزشک را مطلع کنند تا اقدامات ایمنی ویژه انجام شود.

3. کودکان و نوجوانان

تخمین شده است که بافت‌های در حال رشد کودکان نسبت به تابش حساس‌تر هستند، بنابراین دوز ماده رادیواکتیو در آن‌ها کاهش می‌یابد و فاصله‌گیری از دیگران پس از تست توصیه می‌شود.

4. بیماران با سابقه حساسیت یا آلرژی به مواد رادیواکتیو

اگر فردی قبلاً واکنش آلرژیک نسبت به مواد تزریقی یا رادیواکتیو داشته، احتمال بروز عوارض اسکن قلب بیشتر است. تیم پزشکی معمولاً داروهای پیشگیرانه یا تجهیزات اورژانسی را آماده می‌کند.

5. افراد با بیماری قلبی شدید یا مشکلات تنفسی

این افراد ممکن است در طول تست دچار فشار، تنگی نفس یا خستگی شوند. پایش دقیق و اقدامات اورژانسی باعث کاهش عوارض می‌شود.

6. افراد مسن

سن بالا باعث کاهش انعطاف پذیری بافت‌ها و سیستم ایمنی ضعیف‌تر می‌شود، بنابراین احتمال بروز خستگی، سرگیجه یا سردرد پس از اسکن بیشتر است.

7. بیماران با فشار خون یا دیابت کنترل‌نشده

فشار خون یا قند خون نامتعادل می‌تواند روند تست را تحت تأثیر قرار دهد و خطر بروز علائم کوتاه‌مدت مانند سرگیجه یا تهوع را افزایش دهد.

8. افراد دارای اضطراب یا استرس شدید

استرس و اضطراب ممکن است علائم فیزیکی مانند تپش قلب، تعریق یا سرگیجه را تشدید کند. در این افراد، آموزش پیش از تست و محیط آرام کمک‌کننده است.

9. افراد با داروهای خاص

برخی داروها می‌توانند تعامل جزئی با ماده رادیواکتیو ایجاد کنند و خطر بروز عوارض اسکن قلب را کمی افزایش دهند. مشاوره با پزشک قبل از تست ضروری است.

نوع دارو	تأثیر احتمالی روی اسکن قلب	توصیه پزشک
داروهای ضد آریتمی (مثل آمیودارون)	تغییر در ریتم قلب که می‌تواند نتیجه تست را کمی تحت تأثیر قرار دهد	مشاوره قبل از تست، گاهی تغییر موقت دوز دارو
داروهای بتابلاکر (مثل متوپرولول، آتنولول)	کاهش ضربان قلب و فشار خون، ممکن است تصاویر قلب را کمی تغییر دهد	ممکن است پزشک زمان مصرف دارو را تنظیم کند
داروهای دیورتیک (مثل فروسامید)	تغییر حجم خون و فشار، احتمال خستگی یا سرگیجه	مصرف دارو طبق دستور پزشک، هیدراتاسیون مناسب
داروهای نیتروگلیسرین	گشاد شدن عروق قلب، ممکن است جریان خون در اسکن را تحت تأثیر قرار دهد	اطلاع به پزشک قبل از تست، مدیریت دوز
داروهای کافئین‌دار یا محرک‌ها	افزایش ضربان قلب و فشار خون، ممکن است تصاویر قلب را کمی تغییر دهد	پرهیز از مصرف حداقل ۱۲ ساعت قبل از تست
داروهای ضد اضطراب یا آرام‌بخش	ممکن است ضربان قلب را کاهش دهد و نتایج تست را تغییر دهد	مصرف تحت نظر پزشک و زمان‌بندی مناسب

10. بیماران دارای مشکلات کبدی یا ریه

مشکلات مزمن کبد یا ریه ممکن است دفع مواد را کمی کند کرده و خستگی یا سرگیجه موقت ایجاد کند.

نتیجه گیری

اسکن قلب یکی از روش‌های مهم تشخیصی برای سلامت قلب است و آگاهی از عوارض اسکن قلب برای بیمار و اطرافیان می‌تواند به شما کمک کند با آرامش و اطمینان بیشتری تست را انجام دهید. رعایت نکات ایمنی و مشاوره با پزشکان متخصص، مانند دکتر زاکر، دکتر زارع و دکتر نوروزی در کلینیک ویستان، می‌تواند ریسک‌ها را به حداقل برساند.

نظر شما چیست؟ آیا تجربه‌ای از اسکن قلب یا مشاهده عوارض آن داشته‌اید؟ تجربه یا سوالات خود را در بخش کامنت‌های پایین مقاله با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید تا بتوانیم همگی از هم یاد بگیریم و اطلاعات کاربردی بیشتری در اختیار همه قرار دهیم.